Кредитті қалай арзан алуға болады: 7 кеңес

Банктен несие алу кезінде тек пайыздық мөлшерлемеге сүйену жеткіліксіз. Бірдей соманы қарызға алған екі адамның банкке қайтаратын ақшасы айтарлықтай ерекшеленуі мүмкін. Несиені тиімдірек алуға көмектесетін бірнеше тәсіл бар.

Жарнамадағы пайызға емес, ЖТСМ-ге назар аударыңыз

Банк төмен пайыз ұсынғанымен, оған комиссия, сақтандыру және басқа да төлемдер қосылғанда несие қымбаттауы мүмкін. Сондықтан банктерді салыстырғанда жылдық тиімді сыйақы мөлшерлемесіне (ЖТСМ) қараған жөн, себебі ол несиенің нақты құнын көрсетеді.

Бірінші мақұлдаған банктен бірден ақша алмаңыз

Кемінде бірнеше банктің ұсынысын салыстырыңыз. Бірдей сома мен мерзімді көрсетіп, ЖТСМ, ай сайынғы төлем және жалпы қайтарылатын соманы қараңыз. Банктер арасындағы мөлшерлеме айырмашылығы елеулі болуы мүмкін.

Несие мерзімін қысқартыңыз

Ай сайынғы төлемді азайту үшін ұзақ мерзім тартымды көрінгенімен, мерзім ұзарған сайын жалпы артық төлем көбейеді. Бюджет көтеретін ең қысқа мерзімді таңдаған тиімді. Мысалы, 3 млн теңгені үш жылға және бес жылға алғанда, бес жылдық нұсқада ай сайынғы төлем төмен болуы мүмкін, бірақ соңында төленетін жалпы сома әлдеқайда жоғары болады.

Кредиттік тарихыңызды тексеріңіз

Бұрынғы кешіктірілген төлемдер банк шешіміне және ұсынылатын шарттарға әсер етуі мүмкін. Қазақстанда кредиттік тарихты eGov немесе Бірінші кредиттік бюро арқылы тексеруге болады. Қате ақпарат болса, оны несие алардан бұрын түзеткен жөн.

Ай сайынғы төлемге алданбаңыз

«Айына небәрі 70 мың теңге» деген ұсыныс тиімді көрінуі мүмкін, бірақ негізгі сұрақ – несиенің соңында барлығы қанша төлейсіз. Шарттан қарыздың толық сомасын, сыйақыны, комиссиялар мен өзге төлемдерді бірге есептеңіз.

Артық ақша болса, несиені ертерек азайтыңыз

Несие алар алдында ішінара және толық мерзімінен бұрын өтеу шарттарын тексеріңіз. Қосымша ақша түскенде негізгі қарызды азайту болашақта есептелетін сыйақыны қысқартуға мүмкіндік береді.

Төлем қабілетіңіздің шегіне дейін несие алмаңыз

Қазақстанда борыш жүктемесінің коэффициенті бойынша ай сайынғы несие төлемдері табыстың 50%-ынан аспауы тиіс. Бірақ 50% – міндетті түрде сонша қарыз алу керек дегенді білдірмейді. Несиеден кейін күнделікті шығындар мен күтпеген жағдайларға жеткілікті ақша қалуы маңызды.

Ең қарапайым лайфхак: бірдей сома мен мерзім бойынша бірнеше банктен есеп алып, үш көрсеткішті – ЖТСМ, ай сайынғы төлем және банкке қайтаратын жалпы соманы салыстырыңыз. Осы үшеуі несиенің қай банкте тиімді екенін жақсырақ көрсетеді.