Қазақстан қызмет экспортында рекорд жаңартты: 12,8 млрд доллар

Қазақстанның қызмет экспорты 2025 жылы рекордтық көрсеткішке жетті, алайда ел сырттан 14 млрд доллардың қызметін сатып алған. Бұл халықаралық қызметтер тартудағы тапшылықтың жойылмағанын көрсетеді.

1,2 млрд долларлық тапшылық экономиканың әлсіз тұсындай көрінгенімен, 2005 жылмен салыстырғанда айтарлықтай жақсарған. Сол кезде Қазақстан 2,1 млрд доллардың қызметін экспорттап, 7,5 млрд доллардың қызметін импорттаған, алшақтық 5,4 млрд доллар болған. Бүгінде экспорт алты еседен астам өсіп, тапшылық төрт есеге жуық қысқарған.

Қызмет экспортының негізгі тірегі – көлік саласы. 2025 жылы Қазақстан шетелдік клиенттерге 5,7 млрд доллардың тасымалдау қызметін көрсетті, бұл барлық қызмет экспортының 44,8 пайызын құрайды. Оның 4,5 млрд доллары жүк тасымалына тиесілі. Бұл көрсеткіш Қазақстанның Еуропа мен Азия арасындағы транзиттік орналасуына байланысты қалыптасқан.

Сапарлар мен IT-қызметтер

Екінші ірі бағыт – шетелдіктердің Қазақстанда жұмсаған қаражаты. «Сапарлар» санатына туристердің ғана емес, оқуға, емделуге немесе туыстарын аралауға келген азаматтардың шығыны да кіреді. 2025 жылы бұл бағыттағы экспорт 12,4 пайызға өсіп, 2,9 млрд долларға жетті. Алайда қазақстандықтар шетелде 3,8 млрд доллар жұмсаған, сондықтан сапарлар бойынша 957,7 млн доллар тапшылық қалыптасты.

Телекоммуникациялық, компьютерлік және ақпараттық қызметтер экспорты бір жылда 35,6 пайызға өсіп, 1,4 млрд долларға жетті. Компьютерлік қызметтер экспорты алғаш рет миллиард доллардан асып, 1,1 млрд долларды құрады. Алайда оның 367,6 млн доллары цифрлық активтер майнингіне тиесілі, майнингсіз есептегенде 775,1 млн доллар болып қалады.

IT-экспорттың өңірлік алшақтығы

IT-экспорттың 90,3 пайызы, яғни 1 млрд доллары Астанаға тиесілі. Алматы 65,8 млн доллардың қызметін экспорттаған. Осы екі қала елдегі жалпы көлемнің 96,1 пайызын қамтамасыз етті, қалған өңірлердің үлесі төрт пайызға да жетпейді. Бұл алшақтық елордада Astana Hub стартаптар экожүйесінің қалыптасуымен және Alem.ai халықаралық жасанды интеллект орталығының іске қосылуымен байланысты.

2026 жылдың бірінші тоқсанында қызмет экспорты 14,1 пайызға өсіп, 3,1 млрд долларға жеткенімен, телекоммуникациялық, компьютерлік және ақпараттық қызметтер экспорты 3,4 пайызға кеміді. Бұған майнинг экспортының 18,2 пайызға қысқаруы әсер еткен, ал майнингсіз компьютерлік қызметтер экспорты 6,1 пайызға өсті.

Қазақстан қызмет экспорты көлемі бойынша әлемнің 180-нен астам елі арасында 69-орында тұр, жаһандық нарықтағы үлесі 0,13 пайыз. 12,8 млрд долларлық рекордты жаңа кезеңнің бастауы деп қабылдау керек. Алдағы міндет – тасымалға тәуелділікті азайтып, IT табысын өңірлерге тарату және шетелден сатып алынатын іскерлік, инженерлік әрі зияткерлік қызметтерді ел ішінде дамыту.