Балаларды медициналық тексеру цифрландырылады: нәтижелер ата-аналарға қосымшада қолжетімді

Денсаулық сақтау министрлігі мектепке дейінгі және мектеп жасындағы балаларды профилактикалық медициналық қарап-тексеруден өткізудің жаңа қағидаларын бекітті. Тиісті бұйрыққа министр 2026 жылғы 17 тамызда қол қойып, құжат 30 тамыздан бастап күшіне енеді.

Жаңа ережелер 1 айдан 18 жасқа дейінгі балаларды қамтиды. Профилактикалық тексеру бала тиісті жасқа толатын жылы жүргізіледі. Мектепке дейінгі және мектеп жасындағы балаларды алғашқы медициналық-санитарлық көмек ұйымдарының мамандары тікелей білім беру мекемелерінде тексереді. Қызметкерлер медициналық цифрлық жүйелер мен мобильді қосымшалар арқылы ата-аналарға тексеру қажеттігі туралы алдын ала хабарлайды.

Қандай тексерулер жүргізіледі

Медициналық тексеру алдында баланың бойы мен салмағы өлшенеді. 5 жасқа дейінгі балалардың бас шеңбері де өлшенеді. 5 жастан бастап Кетле индексі есептеледі, ал 6 жастан бастап қан қысымы өлшенеді. Сонымен қатар плантография, пульсоксиметрия және электрокардиография жүргізіледі. ЭКГ 10, 14, 15 және 16 жастағы балаларға жасалады. Жалпы қан мен зәр талдауы 1 жаста, 2 жас 6 айда, 5, 10, 14 және 16 жаста жүргізіледі.

Ауыз қуысының профилактикалық тексеруіне ерекше көңіл бөлінеді. 2 жастан 17 жасқа дейінгі балаларға белгіленген жас кезеңдерінде стоматологқа жолдама беріледі. Педиатр немесе жалпы практика дәрігері баланың денсаулық жағдайын, физикалық, психофизикалық және жыныстық дамуын бағалайды. Тексеру кезінде тыныс алу, қан айналымы, ас қорыту, жүйке және эндокриндік жүйелер, ЛОР ағзалары мен тері жағдайы да тексеріледі.

10 жастан бастап жыныстық даму деңгейіне көңіл бөлінеді. Қыздардың 12, 14 және 16 жасында репродуктивтік денсаулығы тексеріледі. Ауытқулар анықталған жағдайда бала акушер-гинекологқа жіберіледі. 6 жасқа дейінгі балалар үшін балалар хирургі, невролог, оториноларинголог, офтальмолог және стоматолог қатысатын мамандандырылған кезең қарастырылған.

Дәрігерлер зорлық-зомбылық белгілерін анықтайды

Жаңа қағидаларға балаға қатыгездік көрсету белгілерін анықтау шаралары енгізілді. Медицина қызметкерлері тәннің көгеруіне, байлау немесе күйдіру іздеріне, сондай-ақ қажетті күтімнің, тамақтанудың, медициналық көмектің және қауіпсіздіктің жоқтығы белгілеріне назар аударады. Балаға қатыгездік көрсетілгені анықталған жағдайда, алғашқы медициналық-санитарлық көмек ұйымы дәл сол күні ішкі істер органдарына және баланың құқықтарын қамтамасыз етуге жауапты жергілікті атқарушы органдарға хабарлауы тиіс.

Денсаулық жағдайының топтары

Тексеру нәтижесі бойынша балалардың денсаулығы бес топтың біріне жатқызылады. Бірінші топ – дені сау балалар. Екінші топқа функционалдық ауытқулары, қауіп факторлары және ауруларға қарсы тұру қабілеті төмендеген балалар кіреді. Үшінші топ – компенсация жағдайындағы созылмалы аурулары бар балалар. Төртінші топ – субкомпенсация жағдайындағы созылмалы аурулары бар балалар. Бесінші топ – декомпенсация жағдайындағы аурулары және функционалдық мүмкіндіктері айтарлықтай төмендеген балалар.

Баланың денсаулық тобына қарай дене шынықтырумен айналысу жүктемесі де анықталады. Бұл көрсеткіш негізгі топ, дене шынықтырудан босатылған топ т.б. түрлерге жіктеледі. Тексеру нәтижелері негізінде пациенттің цифрлық маршруты автоматты түрде жасақталып, толықтырылады. Оған қосымша зерттеулерге, бейінді мамандардың консультацияларына жолдамалар және динамикалық бақылау да енгізіледі.

Профилактикалық медициналық қарап-тексеру нәтижелерін ата-аналар медициналық цифрлық жүйелер мен мобильді қосымшалар арқылы ала алады. Сонымен қатар 15 жастан бастап ұл балалардың әскери комиссариатқа арналған қорытындысы мен ұсынымдары уәкілетті органның цифрлық жүйелерімен интеграциялау арқылы беріледі.

Бұған дейін елімізде мектеп медицинасы цифрландырылатыны хабарланған болатын. Оқушыларды профилактикалық тексеру кезінде цифрлық диагностикалық жабдықтар қолданылып, нәтижелері медициналық ақпараттық жүйелерде тіркеледі. Егер оқушыдан белгілі бір қауіп факторлары немесе денсаулық көрсеткіштеріндегі өзгерістер анықталса, мәліметтер одан әрі бақылау, қосымша тексеру немесе медициналық көмек көрсету үшін МСАК мамандарына жедел жолданады. Осылайша мектеп медицинасы бір реттік профилактикалық тексеруден баланың денсаулығын жүйелі цифрлық бақылауға кезең-кезеңімен көшеді.

Жаңа модельде аурулардың алдын алу мен денсаулықтағы өзгерістерді ерте анықтауға басымдық беріледі. Мектеп медицинасы қызметкерлерінің міндеті медициналық тексерумен ғана шектелмейді. Олар аурулардың алдын алу, санитариялық-ағарту жұмыстарын жүргізу, балалар арасында салауатты өмір салтын қалыптастыру және МСАК ұйымдарымен өзара іс-қимыл жасауға қатысады.